ADHD en studeren: is dit het moment
voor een ADHD-onderzoek?
Gaat je zoon of dochter binnenkort studeren? Voor veel jongeren worden problemen met aandacht, planning en uitstelgedrag pas echt zichtbaar wanneer de structuur van de middelbare school wegvalt.
Juist in deze periode vragen veel ouders zich af of ADHD een rol speelt.
Menso Kuik, psycholoog en oprichter
ADHD en studeren: is dit het moment voor een ADHD-onderzoek?
Gaat je zoon of dochter binnenkort studeren? Voor veel jongeren worden problemen met aandacht, planning en uitstelgedrag pas echt zichtbaar wanneer de structuur van de middelbare school wegvalt.
Juist in deze periode vragen veel ouders zich af of ADHD een rol speelt.
Menso Kuik – psycholoog en oprichter
Waarom ADHD vaak pas zichtbaar wordt wanneer jongeren gaan studeren
Voor veel jongeren met ADHD verloopt de middelbare school redelijk goed. Door hun intelligentie, inzet of ondersteuning van ouders lukt het vaak om de schooljaren succesvol door te komen.
Wanneer een jongere gaat studeren verandert er echter veel. De structuur van vaste lesuren maakt plaats voor meer zelfstandigheid. Studenten moeten zelf hun planning maken, deadlines bewaken, opdrachten organiseren en overzicht houden over meerdere vakken tegelijk.
Juist deze vaardigheden – ook wel executieve functies genoemd – zijn vaak een uitdaging voor mensen met ADHD.
Daardoor worden problemen die jarenlang op de achtergrond aanwezig waren soms ineens veel zichtbaarder. Studenten kunnen moeite krijgen met het starten van opdrachten, het plannen van tentamens, het bewaren van overzicht of het omgaan met de grotere hoeveelheid vrijheid die een studie met zich meebrengt.
Voor ouders kan dit verwarrend zijn. Zeker wanneer hun zoon of dochter altijd slim is geweest en op de middelbare school redelijk goed functioneerde.
Signalen die ouders vaak herkennen
Ouders die contact met ons opnemen, herkennen vaak één of meer van de volgende situaties:
- Veel uitstelgedrag, ondanks goede intenties.
- Problemen met plannen en organiseren.
- Moeite om overzicht te houden over meerdere opdrachten tegelijk.
- Concentratieproblemen tijdens het leren.
- Vergeten van afspraken of deadlines.
- Grote verschillen tussen potentieel en daadwerkelijke prestaties.
- Stress, frustratie of onzekerheid rondom studieprestaties.
- Het gevoel dat er “meer in zit” dan eruit komt.
Niet iedere student die deze kenmerken vertoont heeft ADHD. Wel kunnen deze signalen aanleiding zijn om te onderzoeken of ADHD een rol speelt.
Neurodiversiteit in het hoger onderwijs
Steeds meer hogescholen en universiteiten besteden aandacht aan neurodiversiteit. Daarmee wordt bedoeld dat verschillen in aandacht, informatieverwerking, leren en communiceren een normaal onderdeel zijn van menselijke diversiteit.
ADHD, ADD, autisme en dyslexie vallen vaak onder deze brede noemer.
Tegelijkertijd betekent meer aandacht voor neurodiversiteit niet automatisch dat iedere student zonder problemen kan meedraaien. Veel jongeren met ADHD lopen tijdens hun studie tegen praktische uitdagingen aan. Denk aan het plannen van opdrachten, het bewaken van deadlines, het organiseren van studiemateriaal of het omgaan met een grote hoeveelheid prikkels en informatie.
Juist daarom bieden veel onderwijsinstellingen ondersteuning aan studenten die door ADHD of andere neurodivergente kenmerken extra uitdagingen ervaren tijdens hun studie.
ADHD, studievoorzieningen en extra tentamentijd (TTV)
Veel ouders vragen zich af of een ADHD-diagnose relevant kan zijn voor ondersteuning tijdens een studie.
Het antwoord is vaak: ja.
Veel hogescholen en universiteiten bieden voorzieningen voor studenten met ADHD. Afhankelijk van de onderwijsinstelling en de persoonlijke situatie kan gedacht worden aan:
- extra tentamentijd (TTV);
- tentamens in een rustigere ruimte;
- begeleiding via een studentendecaan;
- ondersteuning bij studieplanning;
- aangepaste voorzieningen tijdens stages of praktijkonderwijs.
De exacte mogelijkheden verschillen per onderwijsinstelling. Wel geldt in de praktijk vaak dat een student moet kunnen aantonen dat sprake is van een erkende diagnose.
Een zorgvuldig diagnostisch onderzoek kan daarom niet alleen meer inzicht geven in de oorzaak van bepaalde problemen, maar ook helpen wanneer een student gebruik wil maken van passende ondersteuning binnen het onderwijs.
Waarom sommige ouders vóór de start van een studie kiezen voor diagnostiek
Veel ouders wachten niet totdat hun zoon of dochter vastloopt.
De overgang van middelbare school naar hbo of universiteit is voor veel gezinnen juist een natuurlijk moment om stil te staan bij vragen die soms al jarenlang spelen. Waarom kost plannen zoveel energie? Waarom lijkt studeren veel meer moeite te kosten dan nodig zou moeten zijn? Waarom zijn de resultaten zo wisselend, terwijl de capaciteiten duidelijk aanwezig zijn?
Een ADHD-onderzoek kan helpen om meer duidelijkheid te krijgen over deze vragen. Soms blijkt ADHD inderdaad een belangrijke verklaring te zijn. Soms blijkt juist dat andere factoren een rol spelen. In beide gevallen kan diagnostiek waardevolle inzichten opleveren die helpen bij de volgende stap in de ontwikkeling van een jongere.
Diagnostiek én begeleiding
Een diagnose is niet altijd het eindpunt.
Voor veel studenten begint daarna juist de volgende fase: leren begrijpen hoe zij het beste kunnen functioneren binnen een studieomgeving.
Bij ADHD zien we vaak dat jongeren veel baat hebben bij praktische ondersteuning rondom:
- plannen en organiseren;
- overzicht houden;
- omgaan met deadlines;
- studievaardigheden;
- prioriteiten stellen;
- omgaan met afleiding en prikkels;
- het ontwikkelen van effectieve routines.
Naast diagnostiek bieden wij daarom ook coaching en begeleiding aan. Daarbij kijken we samen naar concrete strategieën die aansluiten bij de manier waarop iemand denkt, leert en werkt.
Het doel is niet om iemand te veranderen, maar om beter gebruik te leren maken van sterke kanten en tegelijkertijd grip te krijgen op de uitdagingen die ADHD met zich mee kan brengen.
Wanneer is een ADHD-onderzoek zinvol?
Een ADHD-onderzoek kan zinvol zijn wanneer je zoon of dochter:
- regelmatig vastloopt op planning en organisatie;
- moeite heeft om overzicht te houden;
- veel uitstelgedrag laat zien;
- grote verschillen laat zien tussen potentieel en prestaties;
- al langere tijd kampt met concentratieproblemen;
- binnenkort aan een studie begint en meer duidelijkheid wil.
Twijfel je of diagnostiek passend is? Dan kan een vrijblijvend kennismakingsgesprek helpen om de situatie samen te bespreken.
Veelgestelde vragen
Kan ADHD pas zichtbaar worden wanneer iemand gaat studeren?
Ja. Veel jongeren kunnen op de middelbare school jarenlang compenseren. Wanneer de structuur wegvalt en er meer zelfstandigheid wordt gevraagd, worden ADHD-kenmerken vaak duidelijker zichtbaar.
Heb je een ADHD-diagnose nodig voor extra tentamentijd?
Dat verschilt per onderwijsinstelling. Veel hogescholen en universiteiten vragen wel om documentatie waaruit blijkt dat sprake is van een erkende diagnose voordat voorzieningen worden toegekend.
Kan iemand ADHD hebben als hij of zij altijd goede cijfers heeft gehaald?
Ja. Intelligentie en motivatie kunnen ervoor zorgen dat ADHD lange tijd minder zichtbaar is. Goede cijfers sluiten ADHD daarom niet uit.
Wat als we twijfelen of ADHD een rol speelt?
Juist bij twijfel kan een kennismakingsgesprek zinvol zijn. Samen bekijken we welke signalen aanwezig zijn en of verder onderzoek passend lijkt.
Is begeleiding mogelijk na een diagnose?
Ja. Naast diagnostiek bieden wij ook coaching en begeleiding gericht op planning, overzicht, studievaardigheden, executieve functies en omgaan met de uitdagingen die ADHD tijdens een studie met zich mee kan brengen.
Gaat je zoon of dochter binnenkort studeren?
Merk je dat aandacht, planning, overzicht of uitstelgedrag steeds vaker een rol spelen? Dan kan het waardevol zijn om te onderzoeken of ADHD een verklaring biedt.
Tijdens een gratis kennismakingsgesprek bespreken we jullie situatie, beantwoorden we vragen over ADHD-diagnostiek en leggen we uit hoe een onderzoekstraject eruitziet.